Risk yönetimi: pozisyon boyutu, kaldıraç, likidasyon ve drawdown
Pozisyon boyutunu sayısal bir örnekle hesaplamayı, drawdown’dan toparlanma matematiğini, geçersiz varsayımları ve işlem öncesi bir risk kontrol listesini ele alıyoruz.
Risk yönetimi, kazancı değil kaybı yönetme disiplinidir. Temeli basittir: her işlemde hesabının küçük, sabit bir yüzdesini riske atarsın ve pozisyon boyutunu bu risk ile stop mesafesi belirler. Hedef hayatta kalmak; çünkü hesabını koruyan trader, fırsatları bekleyebilen trader’dır.
Neden önemli?
Birçok kişi “ne kadar kazanırım” diye başlar; oysa doğru soru “ne kadar kaybetmeyi göze alıyorum” sorusudur. Drawdown’dan toparlanmak, düşüş büyüdükçe orantısız biçimde zorlaşır; bu yüzden büyük kayıpları baştan engellemek, sonradan telafi etmekten çok daha kolaydır.
Pozisyon boyutu hesabı
- Hesap
- Toplam işlem sermayen.
- Risk%
- Tek işlemde riske attığın oran (ör. %1).
- Stop mesafesi
- Giriş ile stop arasındaki birim başına kayıp.
Sayısal örnek
| Hesap | 10.000 birim |
|---|---|
| İşlem başına risk | %1 = 100 birim |
| Giriş | 50,00 |
| Stop | 48,00 (mesafe 2,00) |
| Pozisyon boyutu | 100 ÷ 2,00 = 50 birim |
Stop tetiklenirse kayıp 100 birim, yani hesabın %1’i olur. Pozisyonu “hisse göre” değil, kabul ettiğin riske göre boyutlandırdın.
Drawdown’dan toparlanma matematiği
| Başa dönmek için gereken kazanç | |
|---|---|
| −%10 düşüş | +%11 |
| −%25 düşüş | +%33 |
| −%50 düşüş | +%100 |
| −%75 düşüş | +%300 |
Geçersiz varsayımlar
| “Yüksek kazanma oranı kâr garantisidir.” | Birkaç büyük kayıp, çok sayıda küçük kazancı silebilir; önemli olan kazanç/kayıp büyüklüğüdür. |
| “Kaybı çevirmek için pozisyonu büyüteyim.” | Kayba ekleme (martingale) riski katlar ve hesabı en hızlı bitiren davranıştır. |
| “Stop koymazsam zarar gerçekleşmez.” | Stop’suz pozisyon, kaybı sınırsız erteler; gerçekleşmemiş zarar yok olmaz, büyür. |
İşlem öncesi risk kontrol listesi
- İşlem başına risk yüzdesi belli ve küçük (ör. %1).
- Stop seviyesi ve geçersizlik noktası giriş öncesi yazıldı.
- Pozisyon boyutu risk/stop formülüyle hesaplandı.
- Günlük ve toplam maksimum kayıp sınırı tanımlı.
- Kaldıraç kullanılıyorsa likidasyon mesafesi biliniyor.
Hiçbir risk yöntemi kayıpları ortadan kaldırmaz; yalnızca büyüklüklerini sınırlar. Düzenleyiciler, özellikle kaldıraçlı işlemlerde sermayenin tamamının kaybedilebileceğini hatırlatır.
Riski sayıya döktüysen, bir sonraki adım giriş ve çıkış kararlarını kanıta dayandırmaktır. Teknik analiz konusuna geç.